Poziom współczynnika inbredu u koni huculskich urodzonych w latach 1945 – 2012

Stałe moni­to­ro­wanie współ­czyn­nika inbredu w małych, zamknię­tych popu­la­cjach zwie­rząt, do jakich należą konie hucul­skie, jest ważne zarówno z teo­re­tycz­nego jak i prak­tycz­nego punktu widzenia. Przy­jęto, że u zwie­rząt gospo­dar­skich bez­pieczny współ­czynnik inbredu nie powi­nien prze­kra­czać 10%.
Pierwsze pro­gramy mające na celu zmniej­szenie inbredu w popu­lacji koni hucul­skich two­rzone były w SK Siary w 1979 roku przy udziale Kazi­mierza Gajew­skiego i Michała Rudow­skiego. Zakład Hodowli Koni AR w Kra­kowie w 1980 roku roz­po­czął badania naukowe doty­czące koni hucul­skich. Do 1983 roku pro­wa­dzono prace pilo­towe. Następnie opra­co­wano per­spek­ty­wiczny plan hodowli koni hucul­skich na 50 lat, do któ­rego pod­stawę sta­no­wiła praca wyko­nana w 1983 roku przez Wandę Olech z Zakładu Gene­tyki Sto­so­wanej SGGW-AR w War­szawie. Zatwier­dzony pro­gram hodow­lany był dziełem zespołu pod kie­run­kiem Erazma Brze­skiego w skła­dzie: Jan Barzyk, Kazi­mierz Gajewski, Maciej Jac­kowski i Michał Rudowski. Nie­stety nie utrzy­mano tego pro­gramu w ści­słych ryzach nawet w hodowli pań­stwowej, nie mówiąc już o hodowli pry­watnej, która po zmia­nach ustro­jo­wych zaczęła się prężnie roz­wijać. Wielu hodowców sto­suje indy­wi­du­alny dobór ogiera do klaczy w celu mini­ma­li­zacji inbredu, nie­stety jednak nie wszyscy.
Średni współ­czynnik inbredu źre­biąt koni hucul­skich uro­dzo­nych na terenie Polski w latach 1945 – 2012, łącznie 9659 koni, przed­sta­wiono na wykresie. Średni współ­czynnik inbredu wzra­stał od 0,23% w 1945 roku, do 9,36% w 2000 roku. W latach 1950 – 1980 wahał się od około 1% do 3%. Większe skoki poziomu inbredu poja­wiły się w latach: 1946, 1951, 1958, 1959, 1965, 1972, 1975, 1977 i 1983. Były one spo­wo­do­wane wystą­pie­niem poje­dyn­czych źre­biąt o bardzo wysokim współ­czyn­niku inbredu (od 12,50% do 28,62%), które przy nie­wiel­kiej liczeb­ności uro­dzo­nych w tym czasie koni (od 3 do 35) znacznie zawa­żyły na średnim wyniku.
W latach 2001 – 2008 średni współ­czynnik inbredu nieco spadł. Naj­niższy w tym okresie był w 2002 roku i wynosił 8,43%. Spadek ten mógł być wyni­kiem wyko­rzy­stania w roz­ro­dzie spro­wa­dzo­nych zza gra­nicy, nisko spo­krew­nio­nych z polską popu­lacją koni hucul­skich ogierów takich jak: Ban­dita Khc 192 (Ousor Zmrzlik Mars – Luna Gurgul Edo 2 – 6), Hroby XXI-50 Khc 213 (Hroby XXI – 450 Pie­trosu VIII-23), Ousor VIII-50 Khc 250 (Ousor VIII – 601 Goral XV-41), Pri­slop IX-81 Khc 270 (Pri­slop IX – 637 Pie­trosu IX-14), Puchacz (Pri­slop X-8 – Puszka ex Pri­slop X-4).
Nie­stety w 2012 roku średni współ­czynnik inbredu u uro­dzo­nych źre­biąt koni hucul­skich znowu osią­gnął poziom 9,36%.
Zwie­rzęta nie­zin­bre­do­wane wystę­po­wały w popu­lacji do 1974 roku. W póź­niej­szych latach osob­niki nie­zin­bre­do­wane poja­wiły się tylko w 1982, 1989 i 1991 roku, były to jednak wywo­dzące się z hodowli tere­nowej konie o krót­kich, czę­ściowo nie­zna­nych rodo­wo­dach: Hosa­dyna 4/Rz (Umiar Khc 64 – Hala po NN) uro­dzona w 1982 roku, Pipi 2/Wł (Pusz­czyk Khc 161 – Dukla po NN) uro­dzona w 1989 roku i Wanta 6/Rz (Wakat Khc 179 – Gwiazdka po NN) uro­dzona w 1991 roku. Jednak więk­szość potomków tych koni została póź­niej uznana za kuce lub konie małe i wyeli­mi­no­wana z hodowli koni hucul­skich. Osob­niki, któ­rych nie uznano za hucuły, zostały pomi­nięte przy liczeniu śred­niego współ­czyn­nika inbredu.
Uro­dzone w Polsce koniem o naj­wyż­szym współ­czyn­niku inbredu, wyno­szącym aż 33,17%, to potom­stwo ogiera Lutek (Ori – Lawenda po Lubas), uro­dzona w 2009 roku Pita (od Puzia po Lutek), uro­dzone w 2011 roku: Parys (od Pru­deria po Lutek), Picasso (Pronia po Lutek), Pliszka (od Puzia po Lutek) i uro­dzone w 2012 roku: Pan­dora (od Pronia po Lutek), Persej (od Pru­deria p Lutek), Pluton (od Puzia po Lutek).
Nasuwa się wniosek, że dobór ogierów do klaczy winien być doko­ny­wany z większą uwagą i sta­ran­no­ścią ze strony hodowców. Ponadto dla powstrzy­mania wzrostu współ­czyn­nika inbredu korzystny mógłby być kolejny import zagra­nicz­nych ogierów nie spo­krew­nio­nych z pol­skimi kla­czami.

autor: Kata­rzyna Kwie­cińska-Olszewska

 

Poniżej średni poziom współ­czyn­nika inbredu u źre­biąt koni hucul­skich uro­dzo­nych w latach 1945 – 2012, oraz liczba źre­biąt uro­dzo­nych w poszcze­gól­nych latach.

bez tytułu

bez tytułu2

20. sierpnia 2013 by Tomasz Maciejewski
Categories: Aktualności, Artykuły o koniach | Możliwość komentowania Poziom współczynnika inbredu u koni huculskich urodzonych w latach 1945 – 2012 została wyłączona