Spokrewnienie klaczy i ogierów wybranych polskich stadninach koni huculskich

Wstęp

Konie hucul­skie cha­rak­te­ry­zują się cen­nymi cechami, silnie utrwa­lo­nymi w tej rasie. Ze względu na małą liczeb­ność popu­lacji koni hucul­skich dobór musi być tak pro­wa­dzony, żeby nie dopu­ścić do zbyt szyb­kiego nara­stania spo­krew­nienia, a tym samym inbredu [1].

Celem tej pracy była ana­liza poziomu spo­krew­nienia pomiędzy kla­czami a ogie­rami w wybra­nych pol­skich stad­ni­nach.

Mate­riał i metody 

Mate­riał do ana­lizy sta­no­wiły rodo­wody ogierów wpi­sa­nych do VIII tomu Księgi Stadnej i star­szych nadal kry­ją­cych w Polsce (łącznie 156 osob­ników), oraz grup klaczy z SKH Gła­dy­szów (55 sztuk), SKHiA Izby (45 sztuk), SKH Serednie Małe (19 sztuk), SKH „Tabun” (20 sztuk) i SKH „Skar­biec” (6 sztuk) według stanu z 2006 roku. Dane rodo­wo­dowe tych koni i ich przodków pocho­dziły z Pol­skich Ksiąg Stad­nych Koni Hucul­skich (tomy I — VIII). Ponadto zostały uzu­peł­nione infor­ma­cjami z doku­men­tacji hodow­lanej SKH Gła­dy­szów i SKH „Skar­biec”, oraz z publi­kacji nauko­wych [2, 3, 5, 6].

Współ­czyn­niki spo­krew­nienia obli­czono metodą Hen­der­sona, czyli z uwzględ­nie­niem peł­nego rodo­wodu, w macierzy spo­krew­nień. Wyniki W tabeli  przed­sta­wiono średnie współ­czyn­ników spo­krew­nienia [%] poszcze­gól­nych ogierów z grupą klaczy z poszcze­gól­nych stadnin. Wybrano i przed­sta­wiono jedynie ogiery kry­jące w roz­pa­try­wa­nych stad­ni­nach oraz ogiery o naj­niż­szym i naj­wyż­szym średnim spo­krew­nieniu z kla­czami.

bez

Omó­wienie wyników

Średni współ­czynnik spo­krew­nienia pomiędzy ogierem, a grupą klaczy wahał się od 2,57% do 40,20% i w więk­szości przy­padków prze­kra­czał 10%. Brzeski i in. [1] podają, że w roku 1985 w SK Siary i ZZD Rymanów średni współ­czynnik spo­krew­nienia między kla­czami mat­kami, a ogie­rami wahał się od 3,30% do 16,47%. Naj­wyższy współ­czynnik spo­krew­nienia między ogierem, a klaczą w SK Siary w roku 1984 zano­to­wany przez Olech [4] wynosił 12,67%. Zgodnie z ocze­ki­wa­niami, od tamtej pory spo­krew­nienie między kla­czami a ogie­rami wzrosło.

Ogie­rami o naj­niż­szym średnim współ­czyn­niku spo­krew­nienia z gła­dy­szow­skim stadem klaczy matek były: Puchacz (Pri­slop X-8 – Puszka (Pri­slop X-4)) uro­dzony u Janusza Szota, Ban­dita (Ousor Zmrzlik Mars – Luna Gurgul Edo 2 – 6) hod. Hucul Club Praha, Hroby VII-25 (Hroby VII – Ousor-12) hod. SK Topol­czanki i Ousor VIII-50 (Ousor VIII – Góral XV-41) hod. SK Łuczyna. Żaden z ana­li­zo­wa­nych ogierów, nie był nie spo­krew­niony choćby z jedną klaczą z SKH Gła­dy­szów. Te same ogiery, czyli Puchacz, Ban­dita, Hroby VII-25 i Ousor VIII-50, były średnio naj­niżej spo­krew­nione z kla­czami z pozo­sta­łych stadnin. Niskie spo­krew­nienie ze stadem z Izb, Sered­niego Małego, „Tabunu” i „Skarbca” wyka­zy­wały ponadto jednak także: Pri­slop IX-81 (Pri­slop IX – Pie­trosu IX-14) i Hroby XXI-50 (Hroby XXI – Pie­trosu VIII-23) oba hod. SK Łuczyna. SKH „Skar­biec” była jedyną ana­li­zo­waną stad­niną, w której kry­jący ogier Ban­dita był w nie­wielkim stopniu spo­krew­niony z tam­tej­szym stadem klaczy matek (7,80%).

War­tości spo­krew­nienia ogierów z kla­czami pod­le­ga­ją­cych ana­lizie stad­nin­były bardzo podobne. Wska­zane ogiery naj­niżej spo­krew­nione z kla­czami z ana­li­zo­wa­nych stadnin naj­praw­do­po­dob­niej były naj­mniej gene­tycznie podobne do całej popu­lacji klaczy hucul­skich w Polsce. Aktu­alnie sze­rzej użyt­ko­wane w roz­ro­dzie są tylko Ban­dita i Ousor VIII-50 kry­jący w Biesz­czadzkim Parku Naro­dowym, a ogiery Hroby XXI-50 i Pri­slop IX-81 były użyt­ko­wane w SKH Gła­dy­szów (Hroby XXI-50 w latach: 1996 – 2002, a Pri­slop IX-81: 1997 — 2001). W celu spo­wol­nienia nara­stania inbredu w popu­lacji koni hucul­skich nale­ża­łoby roz­ważyć szersze wyko­rzy­stanie nisko spo­krew­nio­nych wyżej wymie­nio­nych ogierów w hodowli. Na szcze­gólną uwagę zasłu­gi­wały ogiery Hroby VII-25 i Puchacz. Jak dotąd, Hroby VII-25 pozo­stawił po sobie w Polsce czworo źre­biąt, a Puchacz ośmioro.

Obecnie (rok 2013) ogiery Hroby VII-25, Hroby XXI-50 i Pri­slop IX-81 już nie żyją. A Hroby VII-25 zostawił po sobie tylko 14 źre­biąt. Tak więc, korzy­stajmy z nie spo­krew­nio­nych ogierów, póki je jeszcze mamy.

autor: dr inż. Kata­rzyna Kwie­cińska-Olszewska

 

Piśmien­nictwo

1. Brzeski E., Kulisa M., Jac­kowski M. (1987) – Współ­czynnik spo­krew­nienia między kla­czami a ogie­rami hucul­skimi. Zesz. Nauk. AR w Kra­kowie, 25: 23 – 31.

2. Hackl E. (1938) — Der Berg-Tarpan der Wald­kar­pa­then genannt Huzul. Verlag Frie­drich Beck Buch­han­dlung. Wien-Leip­zing.

3. Hol­länder M. (1938) — Koń huculski. War­szawa.

4. Olech W. (1984) — Pro­ject of the bre­eding system of gene pool con­se­rva­tion for hucul horse popu­la­tion in Poland. Gene­tica Polo­nica, 25, 2: 181 – 186.

5. Radvan J. (2003) — Posu­zo­vani puvodu hucul­skich koni. Jez­dectvi, 3: 36 – 39.

6. Radvan J. (2004) – Vliv Pre­val­keho na soucasny chov hucul­skeho kone. http://www.hucul.net/knihy/rokosz/rokosz.html

_zdjęcie 13

ogier Powiew (Hroby XXI-50 — Powiastka)

_zdjęcie 12

ogier Afisz (Pri­slop IX-81 — Alaska ex Nelka)

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

ogier Jasmon (Jaśmin — Nanda)

14. czerwca 2013 by Tomasz Maciejewski
Categories: Aktualności, Artykuły o koniach | Możliwość komentowania Spokrewnienie klaczy i ogierów wybranych polskich stadninach koni huculskich została wyłączona